Έναν ιδιαίτερα σημαντικό, αλλά μέχρι πρόσφατα ελάχιστα μελετημένο, φυσικό θησαυρό φιλοξενεί η Κοιλάδα του Δερείου στον Ορεινό Έβρο. Τα αρπακτικά πουλιά, οι αδιαμφισβήτητοι «άρχοντες των ουρανών» της Θράκης, αποτελούν βασικό κομμάτι της βιοποικιλότητας της περιοχής και δείκτη της οικολογικής της αξίας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που προέκυψαν από τη συστηματική έρευνα της Εταιρεία Προστασίας Βιοποικιλότητας της Θράκης, η Κοιλάδα του Δερείου αναδεικνύεται σε έναν από τους σημαντικότερους βιότοπους αρπακτικών πουλιών στον Έβρο. Αν και περιοχές όπως το δάσος της Δαδιάς και το Νότιο Δασικό Σύμπλεγμα Έβρου έχουν μελετηθεί εκτενώς τα προηγούμενα χρόνια, η συγκεκριμένη περιοχή μέχρι πρόσφατα δεν είχε τεθεί σε συστηματική παρακολούθηση.
Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, από τον Μάρτιο έως τον Ιούλιο του 2025, η ερευνητική ομάδα της ΕΠΒΘ, με τη συμμετοχή εθελοντών του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης, πραγματοποίησε εκτεταμένες καταγραφές αρπακτικών πουλιών. Οι παρατηρήσεις έγιναν από σημεία θέας και κατά μήκος οδικών διαδρομών, με δεκάδες χιλιόμετρα να διανύονται στις δασωμένες πλαγιές και στα ρέματα της Κοιλάδας.
Κατά τη διάρκεια της έρευνας καταγράφηκαν εντυπωσιακές συμπεριφορές των πουλιών: πτήσεις κυνηγιού, ερωτοτροπίες, προσπάθειες απομάκρυνσης «ανεπιθύμητων επισκεπτών» από τις φωλιές, γονείς που μετέφεραν τροφή στους νεοσσούς τους, αλλά και οι πρώτες πτήσεις νεαρών πουλιών που γεννήθηκαν φέτος.
Όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα, πραγματοποιήθηκαν περίπου 1.000 παρατηρήσεις, μέσα από τις οποίες καταγράφηκαν 22 διαφορετικά είδη αρπακτικών πουλιών. Παράλληλα, εντοπίστηκαν 111 επικράτειες από 17 αναπαραγόμενα είδη, με τις συχνότερες καταγραφές να αφορούν γερακίνες, σφηκιάρηδες και φιδαετούς. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι στην περιοχή φωλιάζουν σπάνια και απειλούμενα είδη, όπως ο Ασπροπάρης, ο Χρυσαετός, ο Κραυγαετός και ο Γερακαετός.
Η έρευνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς η περιοχή «Ορεινός Έβρος – Κοιλάδα Δερείου» είναι χαρακτηρισμένη ως Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) του Δίκτυο Natura 2000. Παράλληλα, συνορεύει με δύο επίσης προστατευόμενες περιοχές, το «Δάσος Δαδιάς – Σουφλί» και το «Νότιο Δασικό Σύμπλεγμα Έβρου», οι οποίες επλήγησαν σε μεγάλο βαθμό από τις καταστροφικές πυρκαγιές των ετών 2022 και 2023.
Σε αντίθεση με τις γειτονικές περιοχές, η Κοιλάδα του Δερείου επηρεάστηκε μόνο οριακά από τις φωτιές, γεγονός που την καθιστά πιθανό καταφύγιο για αρπακτικά πουλιά τα οποία δεν θα μπορέσουν να φωλιάσουν στα καμένα οικοσυστήματα. Όπως επισημαίνεται, τα δεδομένα της έρευνας μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη λήψη αποφάσεων και στον σχεδιασμό στοχευμένων διαχειριστικών δράσεων για την προστασία τόσο της Κοιλάδας όσο και των γειτονικών περιοχών.
Ο τρίτος κύκλος παρακολούθησης έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει τον Μάρτιο του 2026 και να ολοκληρωθεί τον Ιούλιο του ίδιου έτους, με στόχο την καταγραφή των πληθυσμών και των μεταβολών στις επικράτειες των αρπακτικών πουλιών σε βάθος χρόνου.
Κ.Π.
