Στο χωριό, η μέρα ξεκινούσε αλλιώς. Πιο αργά, πιο μαλακά. Οι δρόμοι άδειοι, τα ραδιόφωνα χαμηλά, οι φωνές σχεδόν ψίθυροι. Η Μεγάλη Παρασκευή δεν ήταν απλώς μια μέρα στο ημερολόγιο. Ήταν μια στάση. Μια σιωπή που όλοι τη σεβάστηκαν χωρίς να τους το πει κανείς.
Οι καμπάνες χτυπούσαν αργά, πένθιμα, και τα χέρια των γιαγιάδων μάζευαν λουλούδια — πασχαλιές, μαργαρίτες, λευκά αγριολούλουδα. Όλα για τον Επιτάφιο. Στολίζαμε όλοι μαζί, μικροί και μεγάλοι, και ξέραμε πως αυτή η μέρα δεν σήκωνε εγωισμούς, ούτε βιασύνη.
Το απόγευμα, η πομπή περνούσε από τα σοκάκια, και κάθε σπίτι άναβε ένα κερί. Κάποιοι σταυροκοπιούνταν βουβά. Άλλοι έκλαιγαν χωρίς να τους βλέπει κανείς. Δεν υπήρχαν κινητά να καταγράφουν, μόνο καρδιές που θυμούνταν.
Σήμερα, πολλά από αυτά έχουν αλλάξει. Οι ρυθμοί μας έγιναν γρήγοροι, η σιωπή μας βαραίνει. Το παρόν διεκδικεί όλο και περισσότερο χώρο, και οι παραδόσεις περιορίζονται σε τελετές χωρίς το «μέσα».
Όμως όσο κι αν αλλάζουν οι εποχές, η Μεγάλη Παρασκευή —ιδιαίτερα στον Έβρο— παραμένει ένα σύμβολο. Μας θυμίζει πως η αξία βρίσκεται στο λιτό, στο αληθινό, στο ανθρώπινο. Στην πίστη χωρίς στόμφο, στην απώλεια χωρίς θόρυβο, στην προσδοκία χωρίς εντυπωσιασμούς.
Μπορεί να μην στολίζουμε όλοι πια τον Επιτάφιο, αλλά μπορούμε να στολίζουμε ακόμα τη μέρα αυτή με σεβασμό. Όπως τότε. Όπως την θυμόμαστε.
