Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ήδη εδώ. Δεν είναι μέλλον, είναι παρόν και ήδη επηρεάζει τον τρόπο που ενημερωνόμαστε, παράγουμε περιεχόμενο και αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα. Αυτό δημιουργεί έναν εντελώς νέο χάρτη και στη δημοσιογραφία, που άλλοτε εμφανίζεται ενισχυμένη και άλλοτε αποδυναμωμένη – ανάλογα με το πώς και από ποιον χρησιμοποιείται το εργαλείο.
Τι μπορεί να κάνει όμως η AI για τη δημοσιογραφία; Η απάντηση είναι: πολλά και με εντυπωσιακή ταχύτητα. Επεξεργάζεται τεράστιες βάσεις δεδομένων και εντοπίζει στοιχεία που ένας άνθρωπος θα χρειαζόταν εβδομάδες να εντοπίσει. Γράφει άρθρα για γεγονότα με προκαθορισμένη δομή (π.χ. αθλητικά, οικονομικά, καιρός). Μπορεί ακόμη να εντοπίζει ψευδείς ειδήσεις ή παραπληροφόρηση. Προτείνει ειδήσεις που σχετίζονται με τις προτιμήσεις του «εντολέα».
Σίγουρα θα έχετε εντοπίσει τέτοια άρθρα τελευταία σε διάφορα ενημερωτικά portal που είναι τόσο καλοστημένα και διαδέχονται το ένα το άλλο που θα αναρωτιέστε για τον εμπνευστή τους…
Πίσω από αυτή την πρόοδο λοιπόν, κρύβεται ένα κρίσιμο ερώτημα: Ποιος κρατά το τιμόνι;
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν έχει κρίση, συνείδηση, ηθική ή ευθύνη. Δεν ξέρει τι είναι σωστό και τι όχι. Απλώς εκτελεί εντολές, σύμφωνα με τα δεδομένα που της δίνονται. Αν της δώσεις κακής ποιότητας πληροφορίες, θα σου επιστρέψει πιο «ποιοτική παραπλάνηση».
Και εδώ αρχίζουν οι κίνδυνοι. Καταγράφουμε μόνο μερικούς:
Αλγοριθμική μεροληψία: Η AI ενισχύει υπάρχοντα στερεότυπα που… κρύβονται στα δεδομένα.
Επικριτική η Επενδυτική στάση: Ανάλογα με τις εντολές που θα πάρει!
Προτάσεις και ιδέες: Δεν έχουν καμία ρεαλιστική δυνατότητα εφαρμογής.
Παραγωγή ψευδών ειδήσεων (deepfakes, ψευδοάρθρα): Πιο εύκολη από ποτέ.
Απώλεια θέσεων εργασίας: Ειδικά για δημοσιογράφους.
Δημιουργία «ειδησεογραφικής φούσκας»: Ο αναγνώστης βλέπει μόνο αυτά που του επιβεβαιώνουν τις απόψεις.
Η ουσία λοιπόν είναι ότι η AI δεν μπορεί να αναπληρώσει την ανθρώπινη κρίση. Δεν έχει το θάρρος να πάει κόντρα στο ρεύμα ή στην εξουσία. Γι’ αυτό, δεν μπορεί να είναι δημοσιογράφος — μπορεί μόνο να υπηρετεί τη δημοσιογραφία, όταν χρησιμοποιείται σωστά.
Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ο δημοσιογράφος παραμένει το φίλτρο.
Η AI μπορεί να αναλύσει τι λέγεται, αλλά μόνο ο άνθρωπος μπορεί να ρωτήσει τι δεν λέγεται — και γιατί.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει τη δημοσιογραφία, μόνο εφόσον υπάρχουν κανόνες δεοντολογίας, ανθρώπινη επίβλεψη και να είναι ξεκάθαρο ποιος γράφει και ποιος ευθύνεται.
Το δίλημμα λοιπόν δεν είναι «AI ή άνθρωπος». Είναι ανθρώπινος νους με εργαλεία ή εργαλείο χωρίς νου. Η τεχνολογία δεν είναι ποτέ ο εχθρός. Ο τρόπος που την χρησιμοποιούμε είναι.
Η δημοσιογραφία του μέλλοντος δεν θα σωθεί από την τεχνητή νοημοσύνη. Θα σωθεί από τη φυσική συνείδηση: εκείνους τους ανθρώπους που θα συνεχίσουν να λένε την αλήθεια, είτε τη γράφουν με στυλό, είτε με πληκτρολόγιο, είτε με κώδικα.
Α.Κ.
