Το καλοκαίρι του 1987 η Ελλάδα βίωσε έναν από τους πιο φονικούς καύσωνες στην ιστορία της. Ένα ασυνήθιστο και παρατεταμένο κύμα ακραίας ζέστης, διάρκειας οκτώ ημερών, κάλυψε τη χώρα και μετέτρεψε την καθημερινότητα σε εφιάλτη. Η θερμοκρασία ξεπέρασε τους 40°C σχεδόν καθημερινά και σε πολλές περιοχές έφτασε τους 44°C, προκαλώντας κατάρρευση σε υποδομές, νοικοκυριά και —κυρίως— ανθρώπινες ζωές.
Η Αθήνα μετατράπηκε σε παγίδα. Ο συνδυασμός υψηλών θερμοκρασιών, ατμοσφαιρικής ρύπανσης και έλλειψης βασικών υποδομών —όπως κλιματιστικά στα νοικοκυριά και στα νοσοκομεία— αποδείχθηκε φονικός. Οι πολυκατοικίες-θερμοσυσσωρευτές, οι δρόμοι χωρίς ίχνος σκιάς και η αποπνικτική ατμόσφαιρα συνέβαλαν στην επιδείνωση της κατάστασης.
Οι αριθμοί σοκάρουν: πάνω από 1.300 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους — κάποιοι υπολογισμοί κάνουν λόγο ακόμα και για 1.500 θύματα. Η πλειονότητα ήταν ηλικιωμένοι, άτομα με καρδιαγγειακά και αναπνευστικά προβλήματα, εγκαταλελειμμένοι ουσιαστικά στη μοίρα τους, σε διαμερίσματα χωρίς αέρα.
Τα νοσοκομεία της πρωτεύουσας δεν άντεξαν την πίεση. Ψυκτικοί θάλαμοι γέμισαν, προσωπικό εξαντλήθηκε και οι αρχές αναγκάστηκαν να χρησιμοποιήσουν βαγόνια-ψυγεία του ΟΣΕ για τη φύλαξη των σορών. Η εικόνα αυτή —με τους νεκρούς σε βιομηχανικά ψυγεία λόγω έλλειψης υποδομών— έχει χαραχτεί στη συλλογική μνήμη ως σύμβολο εγκατάλειψης και αδυναμίας.
Ο καύσωνας του 1987 υπήρξε ένα τραγικό ξύπνημα. Ανέδειξε πόσο απροετοίμαστη ήταν η χώρα απέναντι σε ακραία φαινόμενα. Έλλειψη σχεδίου, απουσία πρόνοιας για ευάλωτες ομάδες, ανεπάρκεια κρατικών υπηρεσιών. Μετά την τραγωδία, έγιναν βήματα: ενίσχυση του ΕΣΥ, θεσμικά μέτρα για την πολιτική προστασία, οργάνωση σχεδίων αντιμετώπισης καύσωνα. Όμως το τίμημα ήταν ήδη βαρύ.
Ο καύσωνας του 1987 δεν άφησε πίσω του μόνο έναν βαρύ απολογισμό θυμάτων, αλλά και ένα διαρκές σημείο αναφοράς για την πολιτική προστασία στη χώρα. Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά, παραμένει μια υπόμνηση της ευαλωτότητας των κοινωνιών απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα — και της ανάγκης για διαρκή επαγρύπνηση και ετοιμότητα.
Κ.Π.
