Η νέα εμπορική συμφωνία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη, Ουρουγουάη) ανοίγει σημαντικούς ορίζοντες για τις ελληνικές επιχειρήσεις, προσφέροντας ισχυρή προστασία σε κομβικά ελληνικά προϊόντα και ενισχύοντας τις εξαγωγικές δυνατότητες της χώρας. Παράλληλα, περιλαμβάνει για πρώτη φορά αυστηρά μέτρα ασφαλείας ώστε να προστατευτούν οι αγρότες σε περίπτωση αιφνίδιας αύξησης εισαγωγών.
Ένα από τα σημαντικότερα οφέλη της συμφωνίας είναι η κατοχύρωση 344 ευρωπαϊκών προϊόντων Γεωγραφικής Ένδειξης, εκ των οποίων 21 είναι ελληνικά. Μεταξύ αυτών:
- φέτα
- ελαιόλαδο και ελιά Καλαμάτας
- κορινθιακή σταφίδα
- κρόκος Κοζάνης
- μανούρι, κεφαλογραβιέρα
- μαστίχα Χίου
- ελαιόλαδο Σητείας και Λυγουριού
- κρασιά Μαντινείας, Νάουσας, Νεμέας, Σαντορίνης, Σάμου, Αμύνταιου
- ρετσίνα, τσίπουρο
Η κατοχύρωση αυτή θωρακίζει τα ελληνικά προϊόντα από απομιμήσεις και ενισχύει την ανταγωνιστικότητά τους, καθώς προϊόντα με Γεωγραφική Ένδειξη διατίθενται συνήθως σε 2 έως 3 φορές υψηλότερη τιμή από τα συνηθισμένα.
Οι ελληνικές εξαγωγές αγροτικών προϊόντων προς τις χώρες της Mercosur παραμένουν χαμηλές – μόλις 34,3 εκατ. ευρώ – γεγονός που σημαίνει ότι υπάρχει μεγάλος χώρος για ανάπτυξη. Με τη συμφωνία, ελληνικά προϊόντα θα αποκτήσουν πρόσβαση σε μια αγορά 270 εκατομμυρίων καταναλωτών.
Παράλληλα, ιδιαίτερη ώθηση αναμένεται και στις εξαγωγές υπηρεσιών. Ήδη η αξία τους ανέρχεται σε 1,6 δισ. ευρώ, με κυρίαρχο τον τομέα των μεταφορών (1,5 δισ.). Η συμφωνία προβλέπει περαιτέρω διευκολύνσεις σε:
- χρηματοοικονομικές υπηρεσίες
- ταχυδρομικές και ταχυμεταφορές
- τηλεπικοινωνίες
- μεταφορές
- ψηφιακό εμπόριο
- περιβαλλοντικές υπηρεσίες
Επιπλέον, θα μειωθούν δασμοί και θα απλοποιηθούν τελωνειακές διαδικασίες, κάτι που ευνοεί τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που αποτελούν το 97% των ελληνικών εξαγωγέων.
Για πρώτη φορά σε εμπορική συμφωνία της Ε.Ε. ενσωματώνεται ρήτρα διασφάλισης που προστατεύει τους αγρότες από ξαφνική αύξηση εισαγωγών. Παράλληλα:
- βάζονται ποσόστωση και ανώτατα όρια εισαγωγών για βοδινό, χοιρινό και πουλερικά
- προβλέπονται μηχανισμοί όπως επαναφορά δασμών ή περιορισμός εισαγωγών εάν υπάρξει αύξηση εισαγωγών άνω του 5% ή μείωση τιμών άνω του 5%
- όλα τα προϊόντα της Mercosur θα πρέπει να πληρούν απαρέγκλιτα τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφάλειας τροφίμων
- ενισχύονται οι τελωνειακοί έλεγχοι και η υποχρέωση αμοιβαιότητας
Επιπλέον, θεσπίζεται κατάλογος 14 ευαίσθητων προϊόντων για τα οποία η προστασία θα είναι ακόμη ισχυρότερη (εσπεριδοειδή, ελαιόλαδο, τυριά, ακτινίδια, μέλι, ρύζι κ.ά.).
Στις 16 Δεκεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπερψήφισε με ευρεία πλειοψηφία (421 υπέρ, 161 κατά) τα συνοδευτικά μέτρα προστασίας για τους αγροτικούς τομείς της Ε.Ε. Τη συμφωνία υποστήριξαν σχεδόν όλες οι πολιτικές ομάδες, εκτός από την Αριστερά και τους Πατριώτες της Ευρώπης.
Από ελληνικής πλευράς, υπέρ των μέτρων ψήφισαν οι ευρωβουλευτές της ΝΔ, ενώ οι υπόλοιποι Έλληνες ευρωβουλευτές καταψήφισαν. Ιδιαίτερη συζήτηση έχει προκαλέσει το γεγονός ότι οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ ήταν οι μόνοι σοσιαλιστές που διαφοροποιήθηκαν από την ομάδα τους.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το πολιτικό πλαίσιο της συμφωνίας υπήρχε ήδη από το 2019, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος τότε είχε υποδεχθεί θετικά τη σύναψη της αρχικής συμφωνίας.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενεργοποιούνται άμεσα πόροι 45 δισ. ευρώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου για την ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα. Όπως έχει δηλώσει ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, πρόκειται για ένα ουσιαστικό βήμα που ενισχύει τους Έλληνες και Ευρωπαίους αγρότες σε μια περίοδο αυξημένων προκλήσεων.
Για την περιοχή του Έβρου, η συμφωνία ανοίγει δυο βασικές προοπτικές:
1. Ενίσχυση τοπικών προϊόντων ΠΟΠ/ΠΓΕ
Τοπικοί παραγωγοί προϊόντων όπως το ελαιόλαδο, το μέλι, το κρασί και τα τυριά αποκτούν πρόσβαση σε μεγαλύτερες αγορές με υψηλότερες τιμές.
2. Κίνητρο για εξωστρέφεια μικρών επιχειρήσεων
Οι μικρές επιχειρήσεις τροφίμων και ποτών της περιοχής – πολλές από τις οποίες δεν έχουν ακόμη εξαγωγική δραστηριότητα – θα μπορούν πλέον να αξιοποιήσουν πιο εύκολα τον μηχανισμό εξαγωγών με μειωμένο διοικητικό βάρος.
Η συμφωνία Ε.Ε.–Mercosur δεν αποτελεί μόνο μια εμπορική εξέλιξη αλλά μια ολοκληρωμένη ευκαιρία για την Ελλάδα και την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Προστατεύει τα ελληνικά προϊόντα, ενισχύει την ανταγωνιστικότητα των μικρών επιχειρήσεων και δημιουργεί νέο έδαφος για ανάπτυξη σε μια δυναμική αγορά εκατοντάδων εκατομμυρίων καταναλωτών.
