Στην εκπομπή «Ανοιχτό Μικρόφωνο» με τον Κυριάκο Αετόπουλο στον Focus 88.9, φιλοξενήθηκε η ψυχολόγος, συστημική ψυχοθεραπεύτρια και υποψήφια διδάκτωρ Άννα Βαμβακερού, η οποία μίλησε για τον τρόπο με τον οποίο η χρήση των κινητών τηλεφώνων και των social media έχει αλλάξει ριζικά την καθημερινότητά μας και τη σχέση μας με τους άλλους. Όπως τόνισε, πρόκειται για μια «νέα πραγματικότητα» που βρήκε τις μεγαλύτερες γενιές απροετοίμαστες, ενώ οι νεότεροι μεγαλώνουν πλέον μέσα σε έναν κόσμο όπου η οθόνη αποτελεί βασικό στοιχείο της ζωής τους.
Η ίδια υπογράμμισε ότι η ψηφιακή τεχνολογία δεν επηρεάζει μόνο την ψυχολογία, αλλά αναδιαμορφώνει και το πώς βιώνουμε τον χρόνο, τις σχέσεις και τις εμπειρίες μας. Η συνεχής έκθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δημιουργεί, όπως είπε, τόσο θετικές όσο και αρνητικές επιδράσεις: από την εύκολη, γρήγορη αίσθηση σύνδεσης και άμεσης ανταπόκρισης, μέχρι τη δυσκολία συγκέντρωσης, τις διαταραχές ύπνου και την έντονη κοινωνική σύγκριση.
«Πολλές φορές δεν ζούμε τη στιγμή – την φωτογραφίζουμε», σημείωσε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι η ανάγκη να καταγράψουμε μία εμπειρία υπερισχύει της ανάγκης να τη βιώσουμε. Οι εικόνες που βλέπουμε στα κοινωνικά δίκτυα δημιουργούν συχνά την ψευδαίσθηση ότι οι άλλοι ζουν μια καλύτερη ζωή, κάτι που ενισχύει το άγχος και το αίσθημα μειονεξίας. Όπως εξήγησε, αυτό σχετίζεται με το φαινόμενο FOMO (Fear of Missing Out), το οποίο έχει ενταθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Σημαντική ήταν και η αναφορά της στη χρήση κινητών από γονείς και παιδιά. Η κυρ΄θα Βαμβακερού τόνισε ότι οι οθόνες δεν πρέπει να δαιμονοποιούνται, αλλά για να αφαιρεθούν από ένα παιδί πρέπει να του δοθεί μια εξίσου ενδιαφέρουσα εναλλακτική. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι τα παιδιά παρατηρούν και μιμούνται τους ενήλικες: «Δεν γίνεται να ζητάμε από το παιδί να αφήσει την οθόνη, όταν εμείς οι ίδιοι δεν την αφήνουμε από τα χέρια μας». Επισήμανε επίσης ότι ένα παιδί μικρής ηλικίας δεν μπορεί να παραμείνει σε μια καρέκλα για ώρες, επομένως οι απαιτήσεις των ενηλίκων πολλές φορές δεν ανταποκρίνονται στην αναπτυξιακή του φάση.
Η ψυχολόγος ανέδειξε και ένα ακόμη φαινόμενο: την απώλεια της πρόσωπο με πρόσωπο επικοινωνίας. Όπως είπε, ακόμη και οι μεγαλύτερες ηλικίες —που έζησαν μεγάλο μέρος της ζωής τους χωρίς κινητά— έχουν πλέον ενσωματώσει πλήρως τη συνεχή χρήση τους, γεγονός που εντείνει την κοινωνική απομόνωση. Οι νεότεροι, από την άλλη, δυσκολεύονται συχνά να εκφράσουν λεκτικά τα συναισθήματά τους, καθώς έχουν μάθει να χρησιμοποιούν emojis αντί για λέξεις.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η συνεχής έκθεση σε βίαιες εικόνες στα social media, οι οποίες, όπως εξήγησε, οδηγούν σε μια επικίνδυνη εξοικείωση με τη βία. «Η εικόνα καθυλώνει, αλλά δεν λέει ποτέ όλο το πλαίσιο», τόνισε, σημειώνοντας ότι η συνεχής παρακολούθηση προβλημάτων δεν μας βοηθά να σκεφτούμε λύσεις, αλλά ενισχύει τον φόβο και τη σύγχυση.
Παρά τις δυσκολίες, η Άννα Βαμβακερού θεωρεί ότι υπάρχει τρόπος να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με την τεχνολογία. Πρότεινε μικρά, συνειδητά διαλείμματα από το κινητό, με στόχο την επανασύνδεση με άλλες αισθήσεις, δραστηριότητες και ανθρώπους. «Δεν είναι μάλωμα, είναι στάση φροντίδας προς τον εαυτό μας», είπε, εξηγώντας ότι το ζήτημα δεν είναι να κατηγορήσουμε τον εαυτό μας για τη χρήση των οθονών, αλλά να κατανοήσουμε πώς μπορούμε να χτίσουμε μια πιο υγιή καθημερινότητα.
Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με ένα μήνυμα αισιοδοξίας: ότι η πραγματική ζωή, η άμεση επαφή, το γέλιο και η αλληλεπίδραση απαιτούν περισσότερο κόπο από την ψηφιακή σύνδεση – αλλά ακριβώς γι’ αυτό αξίζουν περισσότερο.
Ακούστε ολόκληρη τη συζήτηση παρακάτω:
Κ.Π.
