Κάθε χρόνο, στις 18 Οκτωβρίου, η Χριστιανική Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Λουκά του Ευαγγελιστή, ενός από τους τέσσερις συγγραφείς των Ευαγγελίων και στενού συνεργάτη του Αποστόλου Παύλου. Την ημέρα αυτή γιορτάζουν και όσοι φέρουν το όνομα Λουκάς.
Σύμφωνα με την παράδοση που διασώζει ο Ευσέβιος, ο Λουκάς γεννήθηκε στην Αντιόχεια της Συρίας και έζησε τον 1ο αιώνα. Ήταν ένας από τους πλέον μορφωμένους ανθρώπους της εποχής του. Αρχικά ειδωλολάτρης, φαίνεται πως ασπάστηκε τη χριστιανική πίστη αργότερα, καθώς δεν περιλαμβάνεται στους Εβραίους μαθητές του Παύλου που αναφέρονται στην επιστολή προς Κολοσσαείς (δ’ 11).
Ο Λουκάς συνδέθηκε στενά με τον Απόστολο Παύλο, τον οποίο συνόδευσε σε πολλές από τις αποστολικές του περιοδείες. Όπως μαρτυρούν οι «Πράξεις των Αποστόλων», ήταν μαζί του στη Μακεδονία, από την Τρωάδα έως τους Φιλίππους, και αργότερα τον συνόδευσε από την Καισάρεια έως τη Ρώμη.
Μετά τον θάνατο του Παύλου, η δράση του Λουκά δεν είναι ιστορικά βεβαιωμένη. Η παράδοση, ωστόσο, τον θέλει να κηρύττει το Ευαγγέλιο σε διάφορες περιοχές, όπως η Δαλματία, η Ιταλία, η Μακεδονία, η Αχαΐα, ακόμη και η Αίγυπτος, όπου φέρεται να χειροτονήθηκε επίσκοπος στη Θηβαΐδα.
Πολλοί εκκλησιαστικοί συγγραφείς δίνουν διαφορετικές εκδοχές για το τέλος του: άλλοι αναφέρουν ότι πέθανε στη Θήβα της Βοιωτίας, άλλοι ότι μαρτύρησε για την πίστη του. Η ηλικία του θανάτου του υπολογίζεται μεταξύ 74 και 80 ετών.
Παλαιά εκκλησιαστική παράδοση θέλει τον Λουκά να ήταν και ζωγράφος, ο οποίος μάλιστα φιλοτέχνησε την πρώτη εικόνα της Παναγίας. Η Ορθόδοξη υμνολογία διατηρεί ζωντανή αυτή την παράδοση, παρουσιάζοντάς τον ως προστάτη των αγιογράφων και καλλιτεχνών.
Ο Λουκάς ήταν κάτοχος μεγάλης ελληνιστικής παιδείας και γνώστης της ιστορικής μεθόδου της εποχής του. Τα έργα του, το «Κατά Λουκάν Ευαγγέλιο» και οι «Πράξεις των Αποστόλων», ξεχωρίζουν για την καθαρότητα και ευχέρεια της Ελληνιστικής Κοινής, αποτελώντας πολύτιμα ιστορικά τεκμήρια του πρώιμου Χριστιανισμού.
Στον δυτικό χριστιανικό κόσμο, ο Άγιος Λουκάς τιμάται ως προστάτης των γιατρών, των χειρουργών, των καλλιτεχνών, των μαθητών και των χασάπηδων, ενώ στην Ορθόδοξη Εκκλησία θεωρείται υπόδειγμα πίστης, μόρφωσης και προσφοράς.
Α.Κ.
